برخی از پردازندههای گرافیکی در کارتهای RTX 5090، 5090D و ۵۰۷۰ Ti هشت واحد Raster-Endstufen کمتر دارند که باعث کاهش عملکرد آنها میشود. به گفتهی انویدیا، این مشکل به دلیل خطای تولید رخ داده است.
برخی از اولین پردازندههای گرافیکی سری Blackwell با تعداد کمتر ROP (واحدهای پردازش عملیات رستر) نسبت به مشخصات اعلامشده وارد بازار شدهاند. طبق تأیید انویدیا، کارتهای گرافیک RTX 5090، نسخه چینی 5090D و ۵۰۷۰ Ti تحت تأثیر این مشکل قرار گرفتهاند. اما تاکنون گزارشی در مورد RTX 5080 منتشر نشده است.
بر اساس اطلاعات رسمی انویدیا، RTX 5090 باید دارای ۱۷۶ ROP باشد، اما برخی از کارتها فقط ۱۶۸ واحد فعال دارند. این مشکل توسط یکی از کاربران انجمن TechPowerUp کشف شد که دادهها را با استفاده از ابزار GPU-Z استخراج کرده بود. در همین نسخهی نرمافزار، برخی دیگر از کارتهای ۵۰۹۰ تعداد صحیح ROP را نشان میدهند.
در آزمون بنچمارک 3DMark Time Spy Extreme، کارت گرافیکی که فقط ۱۶۸ ROP داشت، حدود ۱۴ درصد کندتر از مدلهای دیگر با ۱۷۶ ROP عمل کرد. البته این مقایسه میان کارتهایی با سیستمهای خنککنندهی متفاوت انجام شده است. انویدیا در بیانیهای که در وبسایتهایی مانند Hardwareluxx منتشر شده، کاهش عملکرد را فقط ۴ درصد اعلام کرده است. به گفتهی این شرکت، برنامههای مبتنی بر هوش مصنوعی و محاسباتی تحت تأثیر این مشکل قرار نمیگیرند.
بر اساس اعلام انویدیا، این مشکل کمتر از “۰.۵ درصد” از پردازندههای گرافیکی عرضهشده را تحت تأثیر قرار داده و ناشی از یک “ناهنجاری تولید” است که هماکنون برطرف شده است. احتمال دارد که، همانند بسیاری از تراشههای بزرگ، برخی از ROPها به درستی کار نکرده و غیرفعال شده باشند. این گونه واحدهای غیرفعال در سطح سختافزار، معمولاً از طریق نرمافزار یا بهروزرسانی BIOS قابل فعالسازی مجدد نیستند.
انویدیا مشکل را به تولیدکنندگان کارت منتقل میکند
انویدیا به مشتریانی که با این مشکل مواجه شدهاند توصیه میکند با شرکت تولیدکنندهی کارت گرافیک تماس بگیرند. اما در حال حاضر، تولیدکنندگان کارت به دلیل کمبود موجودی، امکان تعویض این مدلها را ندارند. این کارتها در بازار به سرعت به فروش میرسند و تنها از طریق فروشندگان شخصی با قیمتهای بسیار بالا (مثلاً در eBay) در دسترس هستند. حتی انویدیا نیز احتمالاً قادر به تعویض نسخهی “Founders Edition” که خودش عرضه میکند، نخواهد بود.
نکتهی جالب توجه این است که انویدیا تعداد ROPها را در مشخصات فنی عمومی کارتهای خود اعلام نکرده است، اما این اطلاعات را در “راهنمای بررسیکنندگان” (Reviewers Guide) برای کارشناسان سختافزار منتشر کرده است. همچنین، به نظر میرسد که تولیدکنندگان کارتها از این مشکل اطلاع نداشتهاند یا اینکه هنگام دریافت پردازندههای گرافیکی از انویدیا، متوجه تفاوت نشدهاند. از پاسخ سریع انویدیا و ارائهی عدد دقیق “۰.۵ درصد”، مشخص است که این شرکت از این مسئله آگاه بوده است.
هرچه تعداد ROP بیشتر باشد، عملکرد بهتر است
واحدهای ROP (که قبلاً به عنوان Raster Operations Processor شناخته میشدند) نقش حیاتی در پردازش گرافیکی دارند. این واحدها وظیفهی ترکیب نهایی پیکسلها، بررسی دیدپذیری آنها در صحنه و کپی دادهها به فریمبافر را بر عهده دارند. همچنین، برخی از جلوههای پسپردازش و آنتی-الیاسینگ چندنمونهای (MSAA) نیز در این واحدها پردازش میشوند.
هرچه تعداد ROPهای یک پردازندهی گرافیکی بیشتر باشد، عملکرد آن در این زمینهها بالاتر خواهد بود. عدد ۴ درصد کاهش عملکرد که انویدیا اعلام کرده، احتمالاً یک محاسبهی نظری بر اساس تفاوت بین ۱۷۶ و ۱۶۸ ROP است. اما در پردازشهای مختلف ممکن است تأثیر این تفاوت، بهگونهای دیگر ظاهر شود، همانطور که در آزمون 3DMark Time Spy مشاهده شد.
با این حال، به نظر میرسد که فقط ۸ ROP غیرفعال شدهاند و سایر بخشهای پردازندهی گرافیکی دستنخورده باقی ماندهاند، زیرا دادههای کاربران در GPU-Z همچنان ۲۱,۷۶۰ واحد پردازشی (Shader Units) را نشان میدهند.
