سهم بازار مدلهای زبانی در میان شرکتهای بزرگ دستخوش تغییراتی جدی شده است. شرکت Anthropic اکنون با ۳۲ درصد سهم بازار، جایگاه نخست را از OpenAI ربوده است. این در حالیست که OpenAI که تا دو سال پیش ۵۰ درصد از بازار را در اختیار داشت، اکنون به ۲۵ درصد سقوط کرده و به رتبه دوم رسیده است. پس از آن، گوگل با ۲۰ درصد، متا با ۹ درصد و DeepSeek با تنها ۱ درصد در ردههای بعدی قرار دارند.
نقطه عطف: عرضه Claude 3.5 Sonnet
نقطه شروع رشد انفجاری Anthropic را باید در ژوئن ۲۰۲۴ جستوجو کرد؛ زمانی که این شرکت مدل Claude 3.5 Sonnet را معرفی کرد. با انتشار نسخه بهروز شدهی Claude 3.7 Sonnet در فوریه ۲۰۲۵، اقبال شرکتها به مدلهای این شرکت بیش از پیش شد. دلیل اصلی موفقیت Anthropic در یک حوزه خاص نهفته است: تولید کد با هوش مصنوعی.
تولید کد، اولین “قاتلاپ” واقعی در دنیای هوش مصنوعی
بر اساس دادههای Menlo Ventures، حوزه تولید کد اکنون مهمترین کاربرد LLMها در سازمانهاست. Anthropic در این زمینه با ۴۲ درصد سهم بازار پیشتاز است، در حالی که OpenAI تنها ۲۱ درصد را به خود اختصاص داده است. همین مسئله باعث شده که تحلیلگران این حوزه، تولید کد را اولین اپلیکیشن قاتل (Killer App) در دنیای هوش مصنوعی بنامند. به عبارت دیگر، این نخستین کاربردیست که نهتنها جذاب است، بلکه کاربردی گسترده، سودآور و تحولساز دارد.
افزایش کاربرد عملی مدلهای هوش مصنوعی
تا پیش از این، تمرکز بسیاری از شرکتها بر آموزش مدلها بود، اما اکنون استفاده از مدلها روی دادههای واقعی (Inference) به جریان غالب تبدیل شده است. طبق این گزارش، ۷۴ درصد از استارتاپها و ۴۹ درصد از شرکتها بخش عمدهی بار کاری هوش مصنوعی خود را به استنتاج مدلها اختصاص دادهاند. این تغییر رویکرد نشان میدهد که سازمانها بهدنبال کاربرد واقعی، سریع و سودآور از مدلهای هوش مصنوعی هستند.
کاهش محبوبیت مدلهای متنباز
با وجود تبلیغات فراوان درباره مدلهای Open-Source، استفاده از آنها در میان سازمانها در حال کاهش است. طبق آمار، سهم مدلهای متنباز از بازار، از ۱۹ درصد در پایان ۲۰۲۴ به ۱۳ درصد در سال ۲۰۲۵ کاهش یافته است. محبوبترین مدل متنباز همچنان LLaMA از شرکت متا است. هرچند مدلهای متنباز مزایایی مانند هزینه پایینتر و قابلیت سفارشیسازی دارند، اما تفاوت عملکردی محسوس آنها با مدلهای تجاری باعث شده استفاده از آنها محدود باقی بماند.
عملکرد، عامل اصلی تغییر ارائهدهنده
بیش از ۶۱ درصد از شرکتها، عملکرد مدل را دلیل اصلی برای تغییر ارائهدهنده میدانند. نکته جالب اینجاست که قیمت تنها برای ۳۶ درصد اهمیت دارد و امنیت و انطباق با مقررات نیز تنها برای ۲۲ درصد از عوامل موثر بر انتخاب محسوب میشود. با این حال، فقط ۱۱ درصد از شرکتها در ۱۲ ماه گذشته ارائهدهنده خود را تغییر دادهاند؛ اغلب کاربران تنها به نسخههای جدیدتر از همان مدل قبلی مهاجرت کردهاند یا همان مدل سابق را حفظ کردهاند.
بازاری پویا و غیرقابل پیشبینی
گزارش Menlo Ventures تأکید میکند که بازار هوش مصنوعی بسیار پویا و متغیر است و بهسرعت تغییر میکند؛ پیشبینی آیندهی این صنعت عملاً غیرممکن است. تنها چیزی که مسلم است، شتاب روزافزون نوآوریها و رقابت فشرده میان بازیگران اصلی این حوزه است.
تحولات اخیر در بازار مدلهای زبانی هوش مصنوعی نشان میدهد که دورهی آزمایش و هیجان اولیه به پایان رسیده و اکنون شرکتها بهدنبال کارایی، پایداری و بازدهی واقعی هستند. موفقیت Anthropic، بهویژه در حوزه تولید کد، ثابت میکند که سازمانها دیگر صرفاً به برند یا تبلیغات توجه نمیکنند، بلکه عملکرد واقعی مدلها مهمترین معیار انتخاب است.
از سوی دیگر، کاهش علاقه به مدلهای متنباز و تمرکز بیشتر بر استنتاج بهجای آموزش مدلها، بیانگر بلوغ بازار و کاربران سازمانی است. حالا دیگر شرکتها میخواهند از هوش مصنوعی نتیجهی ملموس و عملی بگیرند، نه فقط آزمایشهای پرهزینه.
در این فضای رقابتی و پویا، تنها آن دسته از ارائهدهندگان مدلهای زبانی که بتوانند عملکردی قابل اتکا و کاربردی گسترده ارائه دهند، شانس بقا و رشد خواهند داشت. آینده متعلق به آنهاییست که نه فقط قدرتمندترین مدل، بلکه مفیدترین و دقیقترین ابزار را در اختیار کاربران قرار دهند.
